Mỗi khi Tết đến Xuân về, người người, nhà nhà lại gói bánh chưng ăn Tết, dâng bánh lên bàn thờ tổ tiên.
Bánh chưng thường được gói vào những ngày giáp Tết, khoảng từ 26 đến 29 tháng chạp. Bánh được gói từ những nguyên liệu rất gần gũi với đời sống của người nông dân như: gạo nếp, thịt lợn, đậu xanh, hành, lá dong, lạt giang và có khi thêm cả quả gấc, lá riềng… để làm màu cho nhân bánh thêm đẹp. Bánh chưng hình vuông, tượng trưng cho đất, màu xanh lá dong là cỏ cây, gạo nếp chính là văn minh lúa nước của người dân VN.
Bánh chưng độc đáo, sáng tạo, đậm đà bản sắc dân tộc còn ở cách lựa chọn thực phẩm, cách gói và cách nấu bánh. Bánh chưng ngon phải chọn gạo, đỗ, thịt lợn ngon. Gạo thì chọn loại nếp cái hoa vàng để chất lượng bánh dẻo, rền. Đỗ thì chọn đỗ màu vàng tươi mới thơm ngon. Thịt thì là thịt ba chỉ vừa có nạc, vừa có mỡ. Lá dong gói bánh dùng loại lá bánh tẻ, thì khi bóc bánh ra màu bánh mới xanh và đẹp. Thời gian luộc bánh khoảng từ 8- 10 tiếng đồng hồ tùy theo trọng lượng của từng chiếc bánh.
Theo quan niệm của người Việt Nam hình ảnh chiếc bánh chưng ngày Tết còn thể hiện trời đất giao hòa, nói lên ước mơ của người người, nhà nhà có một năm mới sung túc, an lành, hạnh phúc. Phong tục truyền thống thờ cúng và thưởng thức bánh chưng ngày Tết của người Việt Nam vừa mang nét văn hóa tín ngưỡng tâm linh, vừa là tinh hoa ẩm thực, trí tuệ của người Việt Nam. Ông Nguyễn Văn Cầu , một người cao tuổi đã nhiều năm gói bánh chưng ngày tết chia sẻ: Gia đình tôi năm nào cũng duy trì gói bánh chưng. Không chỉ để có bánh ngon dâng cúng tổ tiên mà còn để con cháu hiểu phong tục truyền thống. Cả nhà cùng ngồi gói bánh, canh nồi bánh suốt đêm, đó là khoảng thời gian rất ấm cúng và đáng nhớ."
Trong xã hội hiện đại nhiều phong tục truyền thống dần bị mai một, nhưng một tập quán xa xưa vẫn được người Việt lưu giữ tới nay và mãi về sau đó là tục gói bánh chưng dâng cúng tổ tiên ngày Tết. Một nét đẹp truyền thống không thể thiếu mỗi dịp Tết đến xuân về, khi mọi người cùng nhau bên bếp lửa hồng của nồi bánh chưng nghi ngút khói tỏa thể hiện sự sum vầy, ấm áp và đoàn tụ. Em Nguyễn Phương Linh học sinh trường THCS Khai Thái chia sẻ: "Em rất thích được cùng ông bà, bố mẹ gói bánh chưng mỗi dịp Tết. Qua đó em hiểu thêm về ý nghĩa của ngày Tết cổ truyền và thấy tình cảm gia đình gắn bó hơn. Em mong phong tục này sẽ luôn được giữ gìn."
Bánh chưng là biểu tượng không thế thiếu trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Không có một nơi nào trên thế giới lại có được sự độc đáo với tục gói bánh chưng xanh cúng tổ tiên ngày Tết như dân tộc Việt Nam. Tục gói bánh chưng ngày Tết, một nét đẹp văn hóa, đã trường tồn với thời gian, ngấm vào máu thịt và tâm trí của mỗi người con đất Việt mỗi khi Tết đến Xuân sang.